vrijdag 25 maart 2016

Groot, groots, Matthäus

Ik ga maar eens een lastig stukje schrijven. Het onderwerp van dienst is de Matthäus Passion, dus enerzijds het lijdensverhaal en anderzijds Bach, en op beide fronten ben ik niet thuis. Niettemin intrigeert de Matthäus me elk jaar weer, en met mij drommen mensen, van gelovigen tot atheïsten en van barokkenners tot klassieke leken.

En dat in een tijd waarin de ontkerkelijking steeds manifester wordt, zoals dezer dagen nog bleek uit nieuw onderzoek van de KRO. Je zou verwachten dat de belangstelling voor de kruisweg van Jezus onderhand tanende was. Maar de kerken en concertzalen waar de Matthäus wordt opgevoerd, zitten onverminderd vol en ook verwante manifestaties als The Passion en de Tegelse Passiespelen blijven populair.

Vermoedelijk gaat het de meeste liefhebbers niet zozeer om het lijdensverhaal van Jezus. Veel mensen weten niet meer welke voorstelling ze zich van God moeten maken, laat staan van Diens zoon. Nee, het passieverhaal bevat ook tal van levensbeschouwelijke elementen die zowel gelovigen als niet-gelovigen aanspreken: liefde, opoffering, boete, erbarmen, lijden, dood, schuld, verraad, berouw, angst, ambitie, leed, tranen, bloed, loutering – woorden die stuk voor stuk een heel boek in zich dragen, de grote onderwerpen van het leven. En Bach heeft met geniale precisie de tonen gevonden die de bijbehorende gevoelens verklanken.


Misschien spreekt de Passie ook zo aan juist omdat het over passie gaat, een thema waar onze tijd het moeilijk mee heeft. Er komt zo veel informatie op ons af, dat we paradoxaal genoeg niet goed weten waar we aan toe zijn, want de waarheid van vandaag kan morgen alweer ontkracht worden. Dat heeft ons kritischer en voorzichtiger gemaakt. Ongeloviger. Minder gepassioneerd. We raken niet gauw meer in vuur en vlam, behalve de extremist die een nieuw gelijk omarmt en daarbij juist zijn toevlucht zoekt tot vuur en vlam. Intussen missen we dat gevoel van vervoering wel degelijk en doet het ons goed als we het bijvoorbeeld in de Matthäus weer eens beleven. Grote woorden. Grootste klanken. Drie uur lang. Desnoods op een kerkbank. Volgend jaar weer.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen