dinsdag 17 november 2015

Het grootste gelijk bestaat niet

Commentatoren in alle media raken maar niet uitgepraat over de aanslagen in Parijs. Zelf zoek ik al dagen naar woorden, maar ik vind ze niet – alles wat me te binnen schiet, lijkt obligaat of klinkt te hol of galmt juist te veel.

Misschien kan ik beter een zijpad nemen en afdwalen naar een onderwerp in de periferie van 13/11. Want het geweld van die dag vond zijn oorsprong in de radicale zekerheid die de daders er op nahielden, in hun vermeende grootste gelijk van de wereld, dat hun terreur ‘dus’ legitimeerde. Die zekerheid ontleenden zij aan hun particuliere uitleg van de islam. Maar door de geschiedenis heen hebben radicalen van allerlei slag uit de meest uiteenlopende bronnen geput voor hún grootste gelijk, van de Rote Armee Fraktion tot de Ku Klux Klan, van ketterverbranders, beeldenstormers, sekteleden, nazi’s, guerrillero’s, communistenvreters en totalitaire regimes tot despoten. Met elkaar leverden zij het bewijs dat het grootste gelijk niet bestaat, want als het al bestond zou het per definitie een unicum moeten zijn, niet verkrijgbaar in honderdenéén, soms strijdige varianten.

Een grandioze zekerheid die het hele leven omspant is niet alleen aantrekkelijk voor terroristen en hervormers, maar ook voor gewonere stervelingen. Het duidelijkst geldt dat voor gelovigen, die in hun kerken antwoorden op de meeste levensvragen krijgen aangereikt. Ook buiten de religies zijn er heel wat rotsvaste zekerheden in omloop. De een gelooft in complotten, een ander in reïncarnatie, een derde zweert bij cynisme, een ander bij een ‘groene’ levenshouding, weer een ander weet zeker dat met een positieve instelling alles goed komt, sommigen denken dat hun leven in sterren en tarotkaarten geschreven staat en dan zijn er ook nog mensen die precies weten hoe alles zit en die hun gelijk voortdurend aan anderen uitleggen.

Hoe stelliger een zekerheid, hoe linker, geloof ik. Wie het gelijk aan zijn kant meent te hebben, vindt ook dat hij de ander geen ruimte hoeft te laten: die heeft immers ongelijk. Dat kan zover reiken dat de gelukkigen van het gelijk de ongelukkigen van het ongelijk menen te mogen uitroeien, zoals we in Parijs weer eens hebben gezien. Die wrede vrijdag waren heel veel mensen heel veel beter af geweest met een beetje meer onzekerheid.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen