dinsdag 18 augustus 2015

Het ongevraagde landschap van Adriaan Geuze


Tussen het vele moois dat VPRO-Zomergast Adriaan Geuze ons afgelopen zondag voorschotelde, zat ook iets heel lelijks: een item over de verrommeling van het landschap langs de grote autowegen. Geuze had er een fotomontage van gemaakt: een moedeloos makende stoet van niksige kantoren, felgekleurde bedrijfshallen, reclamezuilen, opslagplaatsen, tankstations en vage betonnen dozen, allemaal hier neergekwakt zoals het uitkwam en zonder regie. “Niemand die erom gevraagd heeft, maar het staat er wél,“ aldus Geuze.
 
Het zette me aan het denken. We hebben om zo véél niet gevraagd. We leven weliswaar in een democratie met verkiezingen en inspraak en vrijheid van meningsuiting, maar allerlei ontwikkelingen komen tot stand zonder dat het volk die besteld heeft of kan terugdraaien.
 
Neem de informatietechnologie, die de maatschappij heel snel en diepgaand heeft veranderd. Niemand heeft ooit om personal computers gevraagd, noch om Google, social media en smartphones, maar ze hebben de wereld in recordtempo in hun ban gekregen. Wat eigenlijk wonderlijk is voor een revolutionaire ontwikkeling, want gewoonlijk worden radicale veranderingen maar langzaam geaccepteerd.
 
Of stel dat er ooit een referendum was gehouden over de vraag of de commercie mocht oprukken tot de verste hoeken van de samenleving en ons onophoudelijk mocht bombarderen met reclame. Natuurlijk blijft de uitslag van die imaginaire volksraadpleging onbekend, maar het is niet goed voorstelbaar dat de huidige hypercommercialisering een enthousiast onthaal had gekregen als we een keus hadden gehad.
 
Welke klant van een bank begon ooit aan te dringen op technologie om elektronisch te kunnen thuisbankieren? Het is ongevraagd standaard geworden. Zo is er ook nooit een beweging of actiegroep ter bevordering van de assertiviteit opgestaan; toch is opkomen-voor-jezelf een collectieve obsessie geworden, die zelfs tot geweld tegen ordehandhavers en hulpverleners heeft geleid.
 
Ander voorbeeld: de rotondisering. Ik denk niet dat er enig democratisch besluit aan ten grondslag ligt, maar op een dag begon het en het gaat nog steeds door. Inmiddels liggen ook het sufste dorp en de stilste polder vol rotondes, zodat iedereen dol kan worden van de veiligheid. Diezelfde dorpen en polders hebben ook allemaal hun eigen meerdaagse party’s gekregen, want de festivalisering is eveneens zo’n trend zonder begin.
 
Maar zo’n festival is gauw genoeg weer voorbij, en de ruimtelijke wanordening die Geuze zo ergerde, is blijvend, en dus erger. Trouwens, om Zomergasten heeft ook nooit een kijker gevraagd, maar dat moet wél blijven.


 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen