donderdag 29 september 2016

Alles is eindig, behalve het einde

Veel dood in de krant, vandaag. Vele pagina’s over de raket die twee jaar geleden vlucht MH17 uit de lucht schoot en 298 mensen van het leven beroofde: indringend onderzoek, nieuwe feiten, blijvende vragen. En tussen al dat grote nieuws een kort bericht: Koopmans (33) overleden.

Koopmans (33)? Er rinkelt een bel, maar ik weet niet meteen welke. Als ik verder lees, wordt het duidelijk. Het gaat over Eveline Koopmans, kankerpatiënte, bekend van het televisieprogramma Over mijn lijk en van haar veelgelezen berichten op Facebook. Ze kreeg op haar 27ste baarmoederhalskanker. Chemo’s en bestralingen sloegen onvoldoende aan. Eind 2013 kreeg ze te horen dat ze nog hooguit een jaar te leven had; sindsdien leefde ze in reservetijd, en die leek niet op te kunnen. Tot afgelopen dinsdag, toen ze na een snelle verslechtering van haar gezondheid dan toch overleed.

De combinatie van het grote en kleine nieuws grijpt me aan. Twee jaar geleden zag ik vanuit een ziekenhuisbed een televisiebeeld van een stoet lijkwagens met resten van Nederlandse slachtoffers en draaide mijn hoofd om. Ik kampte met gevaarlijke vaatproblemen en kon niet aanzien hoe de dood daar op TV maar af en aan reed en al die verschrikkingen op mijn eigen angst stapelde. Weer een half jaar later las ik over Eveline Koopmans, die een brief had geschreven aan haar ‘lieve kanker’. Ze was dankbaar dat de ziekte haar veel kostbare, intense ervaringen had gebracht, daar kwam het op neer. Het gaf mij op mijn beurt een stukje in de pen, want hoezeer ik Eveliens inzicht ook begreep, zelf vond ik het bedreigde leven toch liever dan de dreigende dood. Die nu dus heeft toegeslagen.

Via haar Facebookpagina kom ik uit bij een mooi interview dat ze deze zomer nog gaf aan Psychologie Magazine. Ze legt daarin uit dat ze na haar fatale diagnose een jaar lang zo intens mogelijk had geleefd, om vervolgens in een donker dal te vallen. Van daaruit was ze opnieuw op zelfonderzoek gegaan en leerde ze geleidelijk aan de tijdelijkheid van het bestaan te aanvaarden. ‘Een leven loopt altijd anders dan je voorspelt. Hoe meer we ons vastklampen aan wat we hebben en verwachten, hoe moeilijker het is om te accepteren dat het anders gaat. Pijn en ongeluk, maar ook geluk en alles wat je hebt, is eindig.’


Alles is eindig: het is een even eenvoudig als moeilijk inzicht. Want het wrange is dat uitgerekend het einde voor eeuwig is.

dinsdag 27 september 2016

Het Land van Oink

Alweer zo’n cadeau van ‘n dag – de nazomer blijft op dreef. Opnieuw zoef ik over groenomzoomde paden naar de randen van de stad, lukraak, zonder route in het hoofd, mijn intuïtie achterna. Door de lanen waar de gemazzelden wonen, via een doordacht park met respectabele oude bomen, voorbij een vijver waar een paar dreadlocks luisteren naar reggae die uit een klein speakertje stroomt, langs een riviertje dat kalmpjes door zijn bedding kronkelt, tot bij een rimpelloze plas met een enkele mediterende hengelaar.

De fietsers die me tot dusver vergezelden, verdwijnen nu uit het zicht. Vóór me begint een verward landschap met nonchalant riet en gemaaide glooiingen waaruit enorme betonnen pilaren, tot twintig meter hoog, oprijzen: de stutten van de viaducten en fly-overs die als een spaghetti van asfalt twee grote autobanen met elkaar verbinden. Je ziet ze amper, maar je hoort ze des te meer, de duizenden auto’s die daarboven langsschichten en een bolognese van geluid over de asfaltspaghetti leggen.

Dit is een oord dat nou eens werkelijk the middle of nowhere mag heten. Ik stop op het aangestampte zandpad diep onder de fly-overs en voel me alsof ik in een verlaten filmset terecht ben gekomen, een vreemd decor dat groen met beton mengt en stilte met geraas en waar de wegen op stelten lopen. Bordjes melden dat de kunstwerken ’t Werdje I t/m VI heten, naar het gebied waar ze bovenuit torenen. Twintig meter hoge zuilen met troetelnaampjes.


En op alle pilaren prijkt graffiti, variërend van eenvoudige tags tot gecompliceerde pieces, geurvlaggen van een subcultuur met een hang naar publieke uitingen. Het is een bekend verschijnsel en toch frappeert het me nu, zoals hier op een dag een (vermoedelijke) jongen naar toe is gekomen om in mollige jarenzestigletters OINK op een pilaar te spuiten, kilometers buiten de stad, midden in het niets, dat wat hem betreft voortaan dus het Land van Oink heet. Zo probeert iedereen op zijn manier wat van het leven te maken.


Mooi is het hier allesbehalve, maar lelijk nu ook weer niet: het is vooral ongewoon, tegendraads, ondersteboven, achterstevoren, binnenstebuiten en andersom. ’t Werdje I t/m VI. Rafelrand. Hier ga ik terugkomen.

donderdag 22 september 2016

Wachtend op Ieniemienie

Het nieuws dat een mens het meest aanspreekt, staat niet in de krant. De tia van oma, het brandje bij de overburen, de zoekgeraakte poes, een sterfgeval in de vriendenkring: ze halen de krant niet, maar zijn in eigen huis wel het onderwerp van de dag. Zo ook de komst van Ieniemienie.

Het gaat nu even niet om de muis van Sesamstraat, want die is er al, maar om die van een nieuw mensje. Dochter Femke en haar vriend Tomas maakten het deze week wereldkundig: ‘Helemaal in de wolken, in april verwachten wij een kindje!’ En wij dus een kleinkind, mag ik daar glunderend aan toevoegen. Het derde. Werktitel: Ieniemienie.

Het verwekken van leven is, denk ik, het enige wonder waartoe de mens in staat is. Daarom reageren directbetrokkenen er ook zo heftig op. Weinig persoonlijk nieuws leidt tot zoveel ontroering en blijdschap als dat van een zwangerschap. Brekende vliezen zijn pas écht breaking news.

Gisteren kwam dochter langs met een filmpje van de twaalfwekenecho waarop het mirakel in beeld werd gebracht. Voor een leek is zo’n opname moeilijk te ontleden, maar met enige duiding van de verloskundige viel in de abstracte grijze contouren toch wat gespartel te herkennen en bleek er onmiskenbaar sprake van beginnend leven. Een overbekend verhaal, en toch telkens weer verbluffend.

Daar stond ik met al mijn 64 jaren te kijken naar de prilste bewegingen van een piepjong embryo: de herfst die het eerste teken van de lente ontwaart. En ook de vader van de dochter die moeder wordt. Zo geven de generaties elkaar al ontelbare jaren het leven door. Het imponerende getij van de tijden.


Nog een beetje confuus van de spartelecho ging ik een eindje toeren op de scoot, naar de zomen van de stad, waar het stil was en kalm. En groen, wou ik schrijven, maar dat groen vermengde zich al met de eerste gelen en bruinen van het najaar. Terwijl de zon de middag verwarmde als was het nog zomer, dwarrelde de herfstblaadjes volop neer. Ook hier was het een komen en gaan, net als in de levens van de mensen. De één reisde naar het einde, de ander naar het begin. Zo zong het een poosje in me voort. Heen en weer, eb en vloed, licht en donker, yin en yang. En ineens dacht ik: het lied van het leven is een duet.