Open doekje voor het snotvod

Het gaat niet van harte, want ik vind hem een geweldige cabaretier, maar nu moet ik toch even hebben over een uitglijer van Ronald Goedemondt. Die komt uit zijn show De R van Ronald, die ik had opgenomen van TV en gisteren pas bekeek. Hij bezorgde me een hoop plezier, op die anderhalve minuut na waarin hij de spot dreef met de goede oude stoffen zakdoek. Hij zette die weg als zo’n vies snotvod, een natte kledder die opa’s in hun broekzak bewaren, waar-ie stolt tot een krokant bouwwerk, één prop afgrijzen.

Ik had me betrapt kunnen voelen, want ik ben ook grootvader en draag doorgaans een stoffen zakdoek met me mee. Maar ik voelde me niet betrapt, schudde alleen zacht het grijzende hoofd. Want Ronald mag een geweldige cabaretier zijn, maar hij begrijpt niets van de zakdoek. Hier een kort college.

Natuurlijk is de zakdoek heel geschikt om de neus in te snuiten. Dat kan bij zorgvuldig draaien en manoeuvreren een paar keer, waarna het kleinood in de was gaat en een nieuw exemplaar, zorgvuldig gestreken, uit de zakdoekenlade wordt genomen. Maar de zakdoek kan zoveel méér.

Hij kan bijvoorbeeld tot pochet worden gevouwen en, in het daarvoor bedoelde speciale zakje van het colbert gestoken, voor een zwierige aanblik zorgen. Het verdient dan wel aanbeveling een vers, wit doekje te gebruiken en geen zogeheten boerenzakdoek. De laatste is door zijn doorgaans royale afmetingen wel weer geschikt om te gebruiken bij buiig weer, als immers een heer wil voorkomen dat zijn dame in een regenplas zal stappen.

Een andere toepassing vindt de zakdoek wanneer er mensen uitgewuifd moeten worden. Nemen wij bijvoorbeeld afscheid van onze oudtante die op cruise gaat, dan trekken wij bij het wegvaren van haar schip op de kade onze zakdoek en laten die een tijdje weemoedig wapperen in de wind. Zorg ook hier voor een nog onbesnoten lapje.

Verder kan de zakdoek nog heel goed dienen om te troosten en opwellende tranen te stelpen, zoals ik zelf heb gemerkt tijdens lezingen, als lezeressen het wel eens te kwaad kregen met gevoelige passages. Op broeierige dagen wordt de zakdoek gebruikt voor het wissen van klamme voorhoofden en om zichzelf wat koelte toe te wuiven. En een knoop in de zakdoek herinnert aan een belangrijk agendapunt.

Wikipedia weet nog te melden dat in de recente jaren zeventig in San Francisco het gebruik ontstond, een zakdoek uit de kontzak te laten hangen als teken van homoseksualiteit. ‘Met de kleur werd aangeduid wat de voorkeur was (bijvoorbeeld lichtblauw voor orale seks of grijs voor bondage) en met de positie (linker- of rechterkontzak) of dit actief of passief was,’ aldus deze Wiki.

Al met al komt de stoffen zakdoek dus van pas het gaat om gezondheid, relaties, cachet, wellevendheid en het geheugen en dient hij niet alleen oude opa’s, maar ook jonge nichten en andere amants en helpt hij zowel de boer en de ridder als de dandy. In zijn ontroerende eentje vertegenwoordigt onze zakdoek een hele cultuurhistorie. Daar, beste Ronald, kan geen tissue tegenop.

Groot, groots, Matthäus

Ik ga maar eens een lastig stukje schrijven. Het onderwerp van dienst is de Matthäus Passion, dus enerzijds het lijdensverhaal en anderzijds Bach, en op beide fronten ben ik niet thuis. Niettemin intrigeert de Matthäus me elk jaar weer, en met mij drommen mensen, van gelovigen tot atheïsten en van barokkenners tot klassieke leken.

En dat in een tijd waarin de ontkerkelijking steeds manifester wordt, zoals dezer dagen nog bleek uit nieuw onderzoek van de KRO. Je zou verwachten dat de belangstelling voor de kruisweg van Jezus onderhand tanende was. Maar de kerken en concertzalen waar de Matthäus wordt opgevoerd, zitten onverminderd vol en ook verwante manifestaties als The Passion en de Tegelse Passiespelen blijven populair.

Vermoedelijk gaat het de meeste liefhebbers niet zozeer om het lijdensverhaal van Jezus. Veel mensen weten niet meer welke voorstelling ze zich van God moeten maken, laat staan van Diens zoon. Nee, het passieverhaal bevat ook tal van levensbeschouwelijke elementen die zowel gelovigen als niet-gelovigen aanspreken: liefde, opoffering, boete, erbarmen, lijden, dood, schuld, verraad, berouw, angst, ambitie, leed, tranen, bloed, loutering – woorden die stuk voor stuk een heel boek in zich dragen, de grote onderwerpen van het leven. En Bach heeft met geniale precisie de tonen gevonden die de bijbehorende gevoelens verklanken.

Misschien spreekt de Passie ook zo aan juist omdat het over passie gaat, een thema waar onze tijd het moeilijk mee heeft. Er komt zo veel informatie op ons af, dat we paradoxaal genoeg niet goed weten waar we aan toe zijn, want de waarheid van vandaag kan morgen alweer ontkracht worden. Dat heeft ons kritischer en voorzichtiger gemaakt. Ongeloviger. Minder gepassioneerd. We raken niet gauw meer in vuur en vlam, behalve de extremist die een nieuw gelijk omarmt en daarbij juist zijn toevlucht zoekt tot vuur en vlam. Intussen missen we dat gevoel van vervoering wel degelijk en doet het ons goed als we het bijvoorbeeld in de Matthäus weer eens beleven. Grote woorden. Grootste klanken. Drie uur lang. Desnoods op een kerkbank. Volgend jaar weer.

Herdrukje

“Ben je zo thuis? Dan breng ik de boekjes langs,” whatsappt Hub Dohmen, die me afgelopen zomer hielp bij het uitgeven van De man voor het raam, een selectie uit mijn blogstukjes. Een half uur later staat hij voor de deur met twee dozen verse bundels. Een nieuwe voorraad, want de eerste druk is op.

Bij de verkoop van de allerlaatste exemplaren schijnen zich ongelooflijke taferelen te hebben afgespeeld. Vuistgevechten tussen hardcore fans. Schreiende meisjes die nèt te laat waren. Vuige woorden, spreekkoren, smeekbedes. Voor een schrijver eigenlijk te mooi om waar te zijn.

Het was duidelijk: er moest een herdruk komen, en die is er nu. Een herdrukje, om precies te zijn, een zeer gelimiteerde editie voor trouwe lezers die nog geen bundel wisten te bemachtigen. Ook bijzonder geschikt als geschenkartikel. Prijs? Slechts vijftien euro, inclusief bezorgkosten. Stuur even een privéberichtje en het komt in de bus.